साहित्य

संस्कृती

समाज

विज्ञान-तंत्रज्ञान

विज्ञान-तंत्रज्ञान

पुन्हा एकदा हबल ट्रबल

विश्वातील अनेक गूढ रहस्यांचे शोध घेणाऱ्या मानवाच्या 'डोळ्यावर' सध्या गेल्या काही आठवड्यांपासून अनिश्चिततेचे वादळ घोंघावत आहे. जगातील सर्वोत्तम अभियंते आणि वैज्ञानिक आपल्या संपूर्ण तांत्रिक क्षमता पणाला लावून ते नीट पूर्ववत करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. कदाचित हा लेख लिहीला जाईल, तोवर त्यावर उपाय सापडेल अशी आशा आहे. हे डोळे म्हणजेच "हबल दुर्बीण". नुकतंच नासाने ४ जुलै या अमेरिकेच्या स्वातंत्र्यदिवसाचं निमित्त साधत हबलने वेध घेतलेला एक अतिशय सुंदर फोटो शेअर केला आहे. असं म्हटलं जातं की, "हबलने वेध घेतलेल्या प्रति

विनीत वर्तक -12 Jul, 2021

विज्ञान-तंत्रज्ञान

पुन्हा एकदा हबल ट्रबल

विश्वातील अनेक गूढ रहस्यांचे शोध घेणाऱ्या मानवाच्या 'डोळ्यावर' सध्या गेल्या काही आठवड्यांपासून अनिश्चिततेचे वादळ घोंघावत आहे. जगातील सर्वोत्तम अभियंते आणि वैज्ञानिक आपल्या संपूर्ण तांत्रिक क्षमता पणाला लावून ते नीट पूर्ववत करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. कदाचित हा लेख लिहीला जाईल, तोवर त्यावर उपाय सापडेल अशी आशा आहे. हे डोळे म्हणजेच "हबल दुर्बीण". नुकतंच नासाने ४ जुलै या अमेरिकेच्या स्वातंत्र्यदिवसाचं निमित्त साधत हबलने वेध घेतलेला एक अतिशय सुंदर फोटो शेअर केला आहे. असं म्हटलं जातं की, "हबलने वेध घेतलेल्या प्रति

विनीत वर्तक -12 Jul, 2021

विज्ञान-तंत्रज्ञान

आत्मनिर्भर भारताच्या आण्विक पाणबुड्या

 दोन दिवसांपूर्वी कॅबिनेट कमिटी ऑफ सिक्युरिटीने तब्बल ५०,००० कोटी रुपयांच्या तीन आण्विक पाणबुड्या बनवण्याच्या प्रस्तावावर विचार करण्याबद्दल सूतोवाच केलं आहे. यातील सगळ्यात महत्वाचा भाग म्हणजे या तिन्ही पाणबुड्यांच्या निर्मितीत ९५% गोष्टी या 'मेड इन इंडिया' असणार आहेत. आत्मनिर्भर भारत बनण्याकडे टाकलेलं एक मोठं पाऊल म्हणून या गोष्टीकडे बघण्यात येतं आहे. मुळातच अतिशय किचकट असणारं तंत्रज्ञान आत्मसात करून अश्या पद्धतीच्या पाणबुड्यांची निर्मिती करणं हे प्रचंड मोठं शिवधनुष्य पेलणं आहे. पारंपारीक पाणबुड्या आणि

विनीत वर्तक -19 Jun, 2021

विज्ञान-तंत्रज्ञान

आत्मनिर्भर भारताच्या आण्विक पाणबुड्या

 दोन दिवसांपूर्वी कॅबिनेट कमिटी ऑफ सिक्युरिटीने तब्बल ५०,००० कोटी रुपयांच्या तीन आण्विक पाणबुड्या बनवण्याच्या प्रस्तावावर विचार करण्याबद्दल सूतोवाच केलं आहे. यातील सगळ्यात महत्वाचा भाग म्हणजे या तिन्ही पाणबुड्यांच्या निर्मितीत ९५% गोष्टी या 'मेड इन इंडिया' असणार आहेत. आत्मनिर्भर भारत बनण्याकडे टाकलेलं एक मोठं पाऊल म्हणून या गोष्टीकडे बघण्यात येतं आहे. मुळातच अतिशय किचकट असणारं तंत्रज्ञान आत्मसात करून अश्या पद्धतीच्या पाणबुड्यांची निर्मिती करणं हे प्रचंड मोठं शिवधनुष्य पेलणं आहे. पारंपारीक पाणबुड्या आणि

विनीत वर्तक -19 Jun, 2021

विज्ञान-तंत्रज्ञान

आकाशगंगेच्या केंद्रास्थानातील क्षकिरणांचे स्त्रोत : अक्षय भिडे

 नासाच्या चंद्रा क्ष-किरण दुर्बिणीने काढण्यात आलेल्या आपल्या आकाशगंगेच्या केंद्रास्थानाच्या छायाचित्रात असे दिसून आले आहे की, त्या केंद्रस्थानी अतिउष्ण वायू आणि चुंबकीय तरंग एकमेकांत गुंफले जाऊन त्यामुळे एक अभूतपूर्व दृश्य तयार झाला आहे. हे नवे छायाचित्र चंद्रा क्ष-किरण दुर्बिणीने आधी काढलेल्या आणि आता काढलेल्या छायाचित्रांच्या एकत्रीकरणाने तयार झाले आहे. या छायाचित्रामुळे आपल्या आकाशगंगेच्या चकतीच्या वरचा आणि अधिक लांबचा भागदेखील स्पष्ट दिसू शकतो आहे.पॅनोरमा या प्रकारच्या त्या छायाचित्रात नारिंगी, निळ

अक्षय भिडे -09 Jun, 2021

विज्ञान-तंत्रज्ञान

आकाशगंगेच्या केंद्रास्थानातील क्षकिरणांचे स्त्रोत : अक्षय भिडे

 नासाच्या चंद्रा क्ष-किरण दुर्बिणीने काढण्यात आलेल्या आपल्या आकाशगंगेच्या केंद्रास्थानाच्या छायाचित्रात असे दिसून आले आहे की, त्या केंद्रस्थानी अतिउष्ण वायू आणि चुंबकीय तरंग एकमेकांत गुंफले जाऊन त्यामुळे एक अभूतपूर्व दृश्य तयार झाला आहे. हे नवे छायाचित्र चंद्रा क्ष-किरण दुर्बिणीने आधी काढलेल्या आणि आता काढलेल्या छायाचित्रांच्या एकत्रीकरणाने तयार झाले आहे. या छायाचित्रामुळे आपल्या आकाशगंगेच्या चकतीच्या वरचा आणि अधिक लांबचा भागदेखील स्पष्ट दिसू शकतो आहे.पॅनोरमा या प्रकारच्या त्या छायाचित्रात नारिंगी, निळ

अक्षय भिडे -09 Jun, 2021

कौशल्य

समाज

चित्रकथेला सातासमुद्रापार नेणारे पद्मश्री परशुराम गंगावणे

 आज पब जी चा जमाना आहे. एनिमेशन च्या जगात एकेमकांवर कुरघोडी करून तेच आपलं खरं आयुष्य मानणाऱ्या तरुण पिढीच्या हातातली साधन बदलली असली तरी मनोरंजनाचा हेतू तसाच कायम आहे. पण जेव्हा गेम खेळण्यासाठी कॉम्प्युटर, संवाद साधण्यासाठी हातात असणारे आय फोन नव्हते त्याकाळी मनोरंजनाची परिभाषा वेगळी होती. मनोरंजनातून समाजाला काहीतरी चांगली शिकवण देण्याचा हेतू आपल्या संस्कृतीत नेहमीच जपला गेला आहे. त्याच उद्देशाने आपल्या संस्कृतीत अनेक लोककलांचा उदय झाला. काळाच्या ओघात ह्यातील अनेक लोककला मागे पडल्या किंवा त्यांच अस्ति

22 Mar, 2021

समाज

चित्रकथेला सातासमुद्रापार नेणारे पद्मश्री परशुराम गंगावणे

 आज पब जी चा जमाना आहे. एनिमेशन च्या जगात एकेमकांवर कुरघोडी करून तेच आपलं खरं आयुष्य मानणाऱ्या तरुण पिढीच्या हातातली साधन बदलली असली तरी मनोरंजनाचा हेतू तसाच कायम आहे. पण जेव्हा गेम खेळण्यासाठी कॉम्प्युटर, संवाद साधण्यासाठी हातात असणारे आय फोन नव्हते त्याकाळी मनोरंजनाची परिभाषा वेगळी होती. मनोरंजनातून समाजाला काहीतरी चांगली शिकवण देण्याचा हेतू आपल्या संस्कृतीत नेहमीच जपला गेला आहे. त्याच उद्देशाने आपल्या संस्कृतीत अनेक लोककलांचा उदय झाला. काळाच्या ओघात ह्यातील अनेक लोककला मागे पडल्या किंवा त्यांच अस्ति

22 Mar, 2021

रंजन

रंजन

'नयट्ट' : 'उघडा डोळे, बघा नीट' सांगणारा चित्रपट

 पोलिसांच्या आयुष्याचं चित्रण करणारे बरेच चित्रपट आजवर येऊन गेले. त्यातील काही मोजके चित्रपट सोडले तर, करमणुकीच्या छटांमध्ये रंगवून विषयाचं गांभीर्य घालवण्यातच बऱ्याच जणांनी धन्यता मानली. तरीही काही स्तुत्य प्रयत्न मात्र दीर्घ काळ लक्षात राहिले. 'नयट्ट' हा मार्टिन प्रकट दिग्दर्शित आणि शाही कबीर लिखित नेटफ्लिक्सवर अलीकडेच आलेला मल्याळम भाषेतील चित्रपट हा अशाच चांगल्या चित्रपटांपैकी एक. सध्याच्या सामाजिक पार्श्वभूमीवर हा चित्रपट काही भाष्य करू पाहतो. समाजमाध्यमांतून व्यक्त होण्याचं स्वातंत्र्य मिळालं की,

संदेश कुडतरकर -01 Jul, 2021

रंजन

'नयट्ट' : 'उघडा डोळे, बघा नीट' सांगणारा चित्रपट

 पोलिसांच्या आयुष्याचं चित्रण करणारे बरेच चित्रपट आजवर येऊन गेले. त्यातील काही मोजके चित्रपट सोडले तर, करमणुकीच्या छटांमध्ये रंगवून विषयाचं गांभीर्य घालवण्यातच बऱ्याच जणांनी धन्यता मानली. तरीही काही स्तुत्य प्रयत्न मात्र दीर्घ काळ लक्षात राहिले. 'नयट्ट' हा मार्टिन प्रकट दिग्दर्शित आणि शाही कबीर लिखित नेटफ्लिक्सवर अलीकडेच आलेला मल्याळम भाषेतील चित्रपट हा अशाच चांगल्या चित्रपटांपैकी एक. सध्याच्या सामाजिक पार्श्वभूमीवर हा चित्रपट काही भाष्य करू पाहतो. समाजमाध्यमांतून व्यक्त होण्याचं स्वातंत्र्य मिळालं की,

संदेश कुडतरकर -01 Jul, 2021

व्हिडिओ
आरोग्य
Yuva Vivek